چرا کلیه ورم می کند؟ بررسی علت، علائم و درمان ورم کلیه

ورم کلیه که با نام پزشکی هیدرونفروز کلیه شناخته می‌شود، یکی از مشکلات شایع در سیستم ادراری است که ممکن است برای هر فردی اتفاق بیفتد. این مشکل معمولاً به دلیل انسداد مسیرهای ادراری رخ می‌دهد و اگر به‌موقع درمان نشود، می‌تواند به آسیب‌های جدی و دائمی به بافت کلیه منجر شود. بسیاری از افراد با این سوال روبه‌رو می‌شوند که چرا کلیه ورم می کند؟ و چگونه می‌توان از بروز آن جلوگیری کرد؟ در این مقاله، با دلایل اصلی ورم کلیه، علائم، روش‌های تشخیص و درمان آن آشنا خواهید شد.

 

 

ورم کلیه چیست؟

ورم کلیه یا هیدرونفروز به وضعیتی گفته می‌شود که در آن کلیه‌ها به دلیل انسداد مسیر خروج ادرار متورم می‌شوند. این تورم می‌تواند در یک یا هر دو کلیه رخ دهد و معمولاً ناشی از عواملی مانند انسداد در مجاری ادراری یا برگشت ادرار به سمت کلیه‌ها است. هنگامی که ادرار نتواند به‌درستی از کلیه‌ها به مثانه منتقل شود، در کلیه تجمع می‌کند و باعث بزرگ شدن آن می‌شود. اگر این وضعیت به‌موقع تشخیص داده نشود، می‌تواند به آسیب دائمی بافت کلیه و در نهایت نارسایی کلیه منجر شود.

 

 

نشانه های ورم کلیه

• درد در پهلوها و کمر (معمولاً یک‌طرفه، بسته به کلیه درگیر)
• احساس فشار یا سنگینی در شکم
• کاهش حجم ادرار یا جریان ضعیف ادرار
• تکرر ادرار، به‌ویژه در شب (شب‌ادراری)
• وجود خون در ادرار (هماچوری)
• تب و لرز (در صورت وجود عفونت)
• حالت تهوع و استفراغ
• بوی بد ادرار
• تورم در ناحیه شکم یا پهلوها
• احساس خستگی و ضعف عمومی

 

چرا کلیه ورم می کند؟

کلیه ممکن است به دلیل انسداد مجاری ادراری، سنگ کلیه، عفونت‌های شدید یا مشکلات ساختاری دچار ورم شود. زمانی که مسیر خروج ادرار مسدود می‌شود، ادرار در کلیه تجمع کرده و باعث تورم آن می‌شود. عواملی مانند عفونت‌های ادراری، بیماری‌های مادرزادی یا ناهنجاری‌های آناتومیکی، همچنین بزرگ شدن پروستات در مردان نیز می‌توانند منجر به ورم شوند. تشخیص به‌موقع و درمان مناسب برای جلوگیری از آسیب دائمی کلیه ضروری است.

 

 

علت ورم کلیه چیست؟

ورم کلیه زمانی رخ می‌دهد که ادرار به درستی از کلیه خارج نشده و باعث تورم و اتساع آن می‌شود. این مشکل می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود، از جمله:

1. انسداد در مسیر خروج ادرار

• سنگ کلیه که مسیر ادرار را مسدود می‌کند.
• تنگی مجرای ادرار (به دلیل عفونت، التهاب یا زخم)
• بزرگ شدن پروستات در مردان (فشار روی مجرای ادرار)
• تومورهای کلیه، مثانه یا مجاری ادراری که باعث انسداد می‌شوند.

2. عفونت‌های کلیه و مجاری ادراری

• عفونت‌های شدید کلیوی (پیلونفریت) می‌توانند باعث التهاب و تورم شوند.
• عفونت‌های طولانی‌مدت ممکن است منجر به آسیب دائمی کلیه شوند.

3. برگشت ادرار (ریفلاکس ادراری)

• برخی از افراد دچار نقص در دریچه‌های مثانه هستند که باعث برگشت ادرار به کلیه و تورم آن می‌شود.

4. بارداری

• در دوران بارداری، رحم بزرگ‌شده ممکن است به مجاری ادراری فشار بیاورد و باعث کاهش جریان ادرار و ورم شود.

5. مشکلات مادرزادی

• برخی نوزادان با نقص‌های ساختاری در مجاری ادراری متولد می‌شوند که باعث انسداد و ورم می‌شود.

6. آسیب‌های فیزیکی یا جراحی

• ضربه شدید به کلیه یا جراحی‌های قبلی روی سیستم ادراری می‌توانند باعث تنگی مسیر ادرار و ورم شوند.

ورم کلیه علت‌های مختلفی دارد و برخی از آن‌ها اگر درمان نشوند، می‌توانند به آسیب دائمی کلیه و نارسایی کلیوی منجر شوند. اگر علائمی مانند درد پهلو، کاهش حجم ادرار یا تب و لرز دارید، بهتر است سریعاً به پزشک مراجعه کنید.

 

 

سنگ کلیه و ورم کلیه

سنگ کلیه توده‌های سختی از جنس مواد معدنی و نمک‌های جمع‌شده در کلیه هستند که می‌توانند باعث درد شدید پهلو، خون در ادرار و انسداد مجاری ادراری شوند. در برخی موارد، این انسداد می‌تواند منجر به ورم کلیه شود، که در آن کلیه به دلیل تجمع ادرار متورم می‌شود. اگر سنگ کلیه خودبه‌خود دفع نشود، ممکن است نیاز به درمان‌هایی مانند دارو، سنگ‌شکنی با امواج صوتی یا جراحی باشد. ورم نیز در صورت عدم درمان می‌تواند به آسیب دائمی کلیه منجر شود، بنابراین تشخیص و درمان به‌موقع ضروری است.

 

خطرات ورم کلیه

• آسیب دائمی به کلیه‌ها در صورت عدم درمان به‌موقع
• نارسایی کلیه و کاهش عملکرد کلیوی
• عفونت‌های مکرر کلیه و مجاری ادراری (پیلونفریت)
• افزایش فشار خون به دلیل اختلال در عملکرد کلیه
• درد مزمن و شدید در ناحیه پهلو و شکم
• ایجاد سنگ کلیه به دلیل تجمع ادرار و مواد معدنی
• تورم و التهاب شدید کلیه که می‌تواند عملکرد کلیه را مختل کند
• گسترش عفونت به جریان خون (سپسیس) در موارد شدید
• نیاز به دیالیز یا پیوند کلیه در صورت آسیب غیرقابل بازگشت

 

درمان ورم کلیه چیست؟

درمان ورم کلیه به علت آن بستگی دارد و شامل روش‌های دارویی، غیرتهاجمی و جراحی است. در صورت وجود عفونت، آنتی‌بیوتیک تجویز می‌شود و برای کاهش درد از مسکن‌ها استفاده می‌شود. اگر سنگ کلیه عامل انسداد باشد، ممکن است از سنگ‌شکنی با امواج صوتی (ESWL) یا جراحی‌هایی مانند PCNL و TUL استفاده شود. در موارد شدیدتر، قرار دادن استنت حالبی یا جراحی برای رفع انسداد ضروری است. نوشیدن مایعات کافی، رژیم غذایی مناسب و مراجعه منظم به پزشک نیز در کنترل و پیشگیری از ورم مؤثر هستند.

 

پیشگیری از ورم کلیه

برای جلوگیری از بروز ورم کلیه، توصیه می‌شود به موارد زیر توجه کنید:

• مصرف کافی آب: نوشیدن مقدار مناسب آب می‌تواند به جلوگیری از تشکیل سنگ‌های کلیه کمک کند.
• رعایت بهداشت: جلوگیری از عفونت‌های ادراری با رعایت بهداشت مناسب، می‌تواند از ورم جلوگیری کند.
• پیگیری علائم اولیه: در صورت بروز علائمی مانند درد پهلو، مشکل در ادرار کردن یا مشاهده خون در ادرار، به‌سرعت به پزشک مراجعه کنید.

 

سوالات متداول

آیا ورم کلیه درمان می‌شود؟
بله، در صورت تشخیص به‌موقع و درمان مناسب، قابل درمان است.

آیا سنگ کلیه باعث ورم کلیه می‌شود؟
بله، سنگ‌های کلیه می‌توانند مسیر خروج ادرار را مسدود کرده و باعث تورم شوند.

برای درمان ورم کلیه چه بخوریم؟
نوشیدن مایعات کافی و مصرف مواد غذایی حاوی فیبر و کم‌نمک مفید است.

چه چیزی برای ورم کلیه خوب است؟
مایعات فراوان، رژیم غذایی متعادل و داروهای تجویزی پزشک می‌توانند کمک کنند.

برای ورم کلیه چه باید کرد؟
مشاوره با پزشک و دریافت درمان‌های دارویی یا جراحی بر اساس علت اصلی ضروری است.

اگر کلیه ورم کند نشانه چیست؟
این می‌تواند نشانه‌ای از انسداد ادراری، سنگ کلیه یا عفونت باشد که نیاز به درمان فوری دارد.

 

نتیجه گیری

در نتیجه ورم کلیه یا هیدرونفروز کلیه یک وضعیت پزشکی جدی است که نیاز به تشخیص و درمان سریع دارد. این مشکل معمولاً به دلیل انسداد در مجاری ادراری رخ می‌دهد و اگر به‌موقع درمان نشود، می‌تواند به آسیب‌های دائمی کلیه منجر شود. برای جلوگیری از بروز این وضعیت، مهم است که به علائم اولیه توجه کرده و به‌موقع به پزشک مراجعه کنید. دکتر عبداله سعادت فر با تجربه‌ای گسترده در زمینه درمان بیماری‌های کلیه و مجاری ادراری، آماده ارائه مشاوره و درمان تخصصی برای بیماران است.