در این مقاله از وب سایت دکتر عبداله سعادت فر (دکتر جراح کلیه اصفهان)، به بررسی علمی ارتباط بین سنگ کلیه و دفع پروتئین خواهیم پرداخت.
سنگ کلیه یکی از مشکلات شایع دستگاه ادراری است که بسیاری از افراد در طول زندگی خود با آن مواجه میشوند. از سوی دیگر، دفع پروتئین در ادرار (پروتئینوری) میتواند نشانهای از مشکلات کلیوی باشد. بسیاری از افراد مبتلا به سنگ کلیه این سؤال را دارند که آیا سنگ کلیه باعث دفع پروتئین میشود؟
سنگ کلیه چیست؟
سنگ کلیه تودههای سختی از مواد معدنی و نمکها هستند که در کلیهها تشکیل میشوند. این سنگها ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شوند، از جمله:
- کمبود مصرف مایعات
- رژیم غذایی نامناسب
- سابقه خانوادگی سنگ کلیه
- برخی بیماریهای متابولیکی
علائم سنگ کلیه شامل درد شدید در پهلو، ادرار خونی، تهوع و تکرر ادرار است.
دفع پروتئین از طریق ادرار چیست؟
پروتئینوری به وضعیتی گفته میشود که در آن مقدار غیرطبیعی پروتئین در ادرار دفع میشود. در حالت طبیعی، کلیهها پروتئینها را در خون نگه میدارند، اما در برخی موارد، ممکن است این مواد از طریق ادرار دفع شوند. دلایل شایع پروتئینوری عبارتاند از:
- بیماریهای کلیوی
- فشار خون بالا
- دیابت
- عفونتهای ادراری
آیا سنگ کلیه باعث دفع پروتئین میشود؟
بهطور کلی، سنگ کلیه مستقیماً باعث پروتئینوری نمیشود، اما میتواند شرایطی را ایجاد کند که منجر به دفع پروتئین در ادرار گردد. برخی از این شرایط عبارتاند از:
- عفونتهای ادراری: سنگ کلیه میتواند باعث ایجاد عفونت در دستگاه ادراری شود که یکی از دلایل دفع پروتئین است.
- آسیب به بافت کلیه: سنگهای بزرگ یا مکرر ممکن است به بافت کلیه آسیب زده و عملکرد آن را مختل کنند.
- انسداد و فشار بر کلیه: سنگهایی که در مسیر ادرار قرار دارند، میتوانند منجر به فشار زیاد روی کلیهها شده و موجب دفع پروتئین شوند.
رابطه بین دفع پروتئین و سنگ کلیه
افرادی که دچار دفع پروتئین در ادرار (پروتئینوری) هستند، ممکن است بیشتر در معرض سنگ کلیه قرار بگیرند. پروتئینوری معمولاً نشانهای از مشکلات کلیوی مانند بیماریهای گلومرولی یا دیابت است که میتوانند عملکرد کلیه را تحت تأثیر قرار دهند.
در این شرایط، تعادل مواد معدنی و الکترولیتها در ادرار مختل شده و احتمال رسوب کریستالهای سنگساز افزایش مییابد. علاوه بر این، برخی از بیماران مبتلا به پروتئینوری دچار کمبود مهارکنندههای طبیعی تشکیل سنگ در ادرار میشوند که این مسئله نیز میتواند خطر سنگسازی را بالا ببرد. بنابراین، کنترل دقیق بیماریهای زمینهای و رعایت رژیم غذایی مناسب میتواند از بروز همزمان این دو مشکل جلوگیری کند.
عوامل تشدیدکننده دفع پروتئین در بیماران سنگ کلیه
افرادی که به سنگ کلیه مبتلا هستند، ممکن است در شرایط خاصی دچار افزایش دفع پروتئین در ادرار شوند. برخی از این عوامل شامل موارد زیر هستند:
- عفونت کلیه
- استفاده از داروهای خاص مانند مسکنهای ضدالتهابی
- کمآبی شدید بدن
- بیماریهای زمینهای مانند دیابت و فشار خون بالا
روشهای تشخیص دفع پروتئین و سنگ کلیه
برای تشخیص سنگ کلیه و پروتئینوری، پزشکان از روشهای مختلفی استفاده میکنند:
- آزمایش ادرار: برای بررسی میزان پروتئین در ادرار
- آزمایش خون: برای بررسی عملکرد کلیهها
- سونوگرافی یا سیتیاسکن: برای تشخیص اندازه و محل سنگ کلیه
درمان و مدیریت سنگ کلیه و دفع پروتئین
درمان سنگ کلیه:
- افزایش مصرف مایعات برای جلوگیری از تشکیل سنگهای جدید
- مصرف داروهای تجویز شده توسط پزشک برای کاهش درد و دفع سنگها
- درمانهای جراحی مانند سنگشکنی (ESWL) یا جراحیهای کمتهاجمی همانند PCNL
کنترل دفع پروتئین:
- کنترل فشار خون و دیابت
- مصرف داروهای محافظتکننده کلیه
- اصلاح رژیم غذایی برای کاهش بار کلیه
آیا کنترل پروتئینوری میتواند از تشکیل سنگ کلیه جلوگیری کند؟
کنترل پروتئینوری میتواند به کاهش خطر تشکیل سنگ کلیه کمک کند، زیرا دفع پروتئین در ادرار معمولاً نشانهای از مشکلات کلیوی است که میتواند به اختلال در عملکرد کلیه و تغییر ترکیب ادرار منجر شود. زمانی که پروتئین دفع میشود، این تغییرات میتواند زمینهساز رسوب مواد معدنی و تشکیل سنگهای کلیه باشد. با مدیریت دقیق پروتئینوری، بهویژه در افراد مبتلا به بیماریهای زمینهای مانند دیابت یا فشار خون، میتوان تعادل مواد معدنی را در ادرار حفظ کرده و احتمال ایجاد سنگ کلیه را کاهش داد.
بنابراین، کنترل دفع پروتئین و درمان بهموقع مشکلات کلیوی نقش مهمی در پیشگیری از سنگ کلیه دارد.
پیشگیری از سنگ کلیه و دفع پروتئین
برای کاهش احتمال بروز سنگ کلیه و دفع پروتئین، رعایت نکات زیر توصیه میشود:
- مصرف کافی آب (حداقل ۲.۵ لیتر در روز)
- کاهش مصرف نمک و پروتئین حیوانی
- کنترل قند و فشار خون
- انجام آزمایشهای دورهای کلیه برای افراد در معرض خطر
سخن پایانی: سنگ کلیه و دفع پروتئین
سنگ کلیه بهطور مستقیم باعث دفع پروتئین نمیشود، اما میتواند از طریق ایجاد عفونت، آسیب کلیوی یا انسداد مسیر ادرار، منجر به افزایش پروتئینوری گردد. تشخیص بهموقع و درمان مناسب، نقش مهمی در جلوگیری از بروز مشکلات کلیوی دارد. برای حفظ سلامت کلیهها، سبک زندگی سالم و مراجعه منظم به متخصص اورولوژی همانند دکتر عبداله سعادت فر توصیه میشود.
