احتباس ادرار یکی از مشکلات بهداشتی است که بسیاری از افراد با آن مواجه میشوند، اما هنوز درک کاملی از علتها، علائم، عوارض و درمان آن وجود ندارد. این مشکل میتواند برای افرادی که دچار آن میشوند، بسیار آزاردهنده و ناراحتکننده باشد.
در این مقاله به بررسی دقیق این موضوع خواهیم پرداخت، از جمله علت احتباس ادرار، علائم آن، عوارض و خطرات احتمالی، و همچنین درمانهای مختلف از جمله درمان خانگی و گیاهی برای این عارضه.
احتباس ادرار چیست؟
احتباس ادرار به وضعیتهایی اطلاق میشود که در آن فرد قادر به تخلیه کامل ادرار از مثانه خود نیست. این مشکل میتواند به صورت موقت یا مزمن باشد و در هر سنی رخ دهد. احتباس ادرار میتواند ناشی از مشکلات مختلف پزشکی باشد، از جمله مشکلات مرتبط با مثانه، پروستات یا سیستم عصبی.
علائم احتباس ادرار چیست؟
افرادی که دچار احتباس ادرار میشوند، ممکن است علائم مختلفی را تجربه کنند. از جمله علائم رایج میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- احساس نیاز به ادرار کردن مکرر یا فوری
- درد یا ناراحتی در ناحیه مثانه
- ناتوانی در تخلیه کامل ادرار
- خروج قطرات ادرار به تدریج
- احساس سنگینی یا فشار در ناحیه شکم یا مثانه
اگر این علائم برای مدت طولانی ادامه یابد، ممکن است به مشکلات جدیتری منجر شود و در صورت مشاهده این علائم بهتر است که در اولین فرصت به یک متخصص کلیه و مجاری ادراری همچون دکتر سعادت فر مراجعه کنید.
علت احتباس ادرار چیست؟
احتباس ادرار میتواند به دلایل مختلفی رخ دهد. برخی از این دلایل شامل مشکلات ساختاری، عصبی یا عملکردی هستند. در اینجا به برخی از مهمترین علت احتباس ادرار اشاره میکنیم:
1. مشکلات پروستات در مردان
یکی از علتهای شایع احتباس ادرار در مردان، بزرگی پروستات است. با بزرگ شدن پروستات، فشار بر روی مجرای ادراری ایجاد میشود و جریان ادرار مختل میشود. این حالت معمولاً در مردان مسنتر مشاهده میشود.
بیشتر بخوانید: اندازه خطرناک پروستات چقدر است؟
2. مشکلات عصبی
مشکلات عصبی مانند سکته مغزی، آسیب نخاعی یا بیماریهای عصبی میتوانند بر عملکرد مثانه تأثیر بگذارند و باعث احتباس ادرار شوند. در این موارد، سیگنالهای عصبی که به مثانه ارسال میشوند، دچار اختلال میشوند و فرد قادر به تخلیه کامل ادرار نیست.
3. مشکلات ساختاری مثانه
گاهی اوقات مشکلات ساختاری مانند انسداد یا ناهنجاریهای مادرزادی میتوانند منجر به احتباس ادرار شوند. انسداد مجرای ادرار یا آسیب به عضلات مثانه میتواند مانع از تخلیه کامل ادرار شود.
4. داروها و درمانهای پزشکی
برخی از داروها ممکن است عوارض جانبی مانند احتباس را ایجاد کنند. داروهای ضد افسردگی، آنتیهیستامینها و داروهای آرامبخش ممکن است باعث این مشکل شوند.
خطرات احتباس ادرار چیست؟
احتباس ادرار میتواند عوارض و خطرات متعددی داشته باشد که در صورتی که به موقع درمان نشود، ممکن است جدیتر شود. برخی از این خطرات عبارتند از:
1. عفونتهای مجاری ادراری (UTI)
هنگامی که ادرار در مثانه باقی میماند، خطر ابتلا به عفونتهای مجاری ادراری افزایش مییابد. این عفونتها میتوانند منجر به درد، تب و مشکلات جدیتری مانند عفونت کلیه شوند.
2. آسیب به مثانه
اگر ادرار در مثانه باقی بماند، ممکن است باعث آسیب به دیوارههای مثانه شود. این آسیب میتواند عملکرد مثانه را مختل کرده و نیاز به درمانهای جدیتری ایجاد کند.
3. نارسایی کلیه
در صورتی که این بیماری به مدت طولانی ادامه یابد، ممکن است بر عملکرد کلیهها تأثیر بگذارد و در نهایت به نارسایی کلیه منجر شود. این وضعیت میتواند تهدیدی جدی برای سلامتی فرد باشد.
4. سنگ مثانه
در برخی موارد، ادرار باقیمانده در مثانه ممکن است به ایجاد سنگهای مثانه منجر شود که میتواند باعث درد و مشکلات بیشتر در سیستم ادراری شود.
درمانهای احتباس ادرار
درمان احتباس ادرار بسته به علت آن متفاوت است. این درمانها میتوانند شامل روشهای دارویی، جراحی، یا درمانهای خانگی و گیاهی باشند که در ادامه به بررسی کامل آنها خواهیم پرداخت.
درمانهای دارویی
در صورتی که علت این بیماری به مشکلات پروستات یا عفونتهای مجاری ادراری مربوط باشد، متخصص کلیه ممکن است داروهایی را تجویز کند. داروهای آلفا بلوکرها میتوانند به شل شدن عضلات مثانه و مجرای ادراری کمک کنند.
درمان جراحی
اگر علت این عارضه ناشی از انسداد یا مشکلات ساختاری باشد، ممکن است نیاز به جراحی باشد. در مواردی که مثانه یا پروستات بزرگ شده باشد، جراحی برای اصلاح این مشکلات انجام میشود.
درمان خانگی احتباس ادرار
اگر احتباس ادرار به شکل خفیف باشد، برخی از درمانهای خانگی و گیاهی میتوانند مؤثر باشند. در اینجا به برخی از روشهای درمان خانگی اشاره میکنیم:
- میزان مصرف مایعات را تنظیم کنید: مصرف مایعات به اندازه کافی به عملکرد صحیح مثانه کمک میکند.
- تمرینات کیگل: این تمرینات به تقویت عضلات مثانه کمک کرده و میتوانند به کنترل بهتر ادرار کمک کنند.
- دمنوشهای گیاهی: برخی گیاهان مانند عصاره خرما، سنبلالطیب و گل گاوزبان به تقویت عملکرد مثانه کمک میکنند.
درمان گیاهی احتباس ادرار
برخی از گیاهان دارویی میتوانند به کاهش احتباس ادرار کمک کنند. از جمله این گیاهان میتوان به گزنه، کدو حلوایی، و گیاه آویشن اشاره کرد که به تقویت مثانه و کاهش التهابات کمک میکنند.
سخن پایانی
احتباس ادرار مشکلی است که میتواند به دلایل مختلفی رخ دهد و در صورت عدم درمان به موقع، به عوارض و مشکلات جدیتری منجر شود. با شناسایی علتهای محتمل و استفاده از درمانهای مناسب، میتوان این مشکل را کنترل و درمان کرد.
اگر شما یا فردی که میشناسید با این مشکل مواجه است، مهم است که به موقع به پزشک مراجعه کرده و از روشهای درمانی مناسب استفاده کنید. برای درمان میتوانید به مطب دکتر عبداله سعادت فر، به عنوان متخصص کلیه و مجاری ادراری در اصفهان مراجعه کنید.
امکان رزرو نوبت حضوری و ویزیت آنلاین از طریق همین وب سایت وجود دارد.
سوالات متداول
در ادامه به پاسخ برخی از سوالات متداول شما میپردازیم. اگر پاسخ سوال خود را پیدا نکردید، در قسمت نظرات سوال خود را بپرسید.
1. احتباس ادرار نشانه چیست؟
این بیماری میتواند با علائمی مانند احساس نیاز به ادرار کردن مکرر، درد یا فشار در ناحیه شکم، خروج قطرات ادرار و عدم توانایی در تخلیه کامل ادرار همراه باشد. این علائم نشاندهنده احتباس ادرار هستند و در صورت بروز، باید به پزشک مراجعه شود.
2. آیا احتباس ادرار خطرناک است؟
بله، در صورتی که این عارضه درمان نشود، میتواند منجر به مشکلات جدی مانند عفونتهای مجاری ادراری، آسیب به مثانه، سنگهای مثانه و حتی نارسایی کلیه شود. بنابراین، درمان به موقع و مشاوره با پزشک ضروری است.
16 پاسخ
سلام وقت به خیر
من یه دختر 17 ساله دارم که مدت چند ماهی هست که دچار مشکل نیامدن ادرار شده
تو این مدت تحت نظر دکتر بوده آزمایش عفونت. سونوگرافی.نوار مثانه و…..داده ودکتر گفته مشکلی نداره ودکتر میگه مشکل عصبی داره واگر داروها جواب ندن باید مجرای ادراری را گشاد کنه
داروهای زیادی خورده مثل میرا بگرون 25 فلوکستین .باکلوفن و….متاسفانه اثر نداشتن یا موقتی
گاهی وقت ها ساعت ها رنج می بره تا ادرارش تخلیه بشه ودیگه احساس می کنم ادرار برگشت می خوره
توی ادرارش گاهی نخ های قرمز داده شده
تورا خدا ما را از نگرانی در بیارین
خواهش می کنم راهنمایی کنید
سلام، مشکل سخت شروع شدن ادرار یا نیامدن ادرار در دختر ۱۷ ساله اگر عفونت و سونو و نوار مثانه اولیه طبیعی بوده باشد، میتواند به علت اختلال عملکردی تخلیه مثانه/اسفنکتر، نگهداشتن عادتگونه ادرار، مشکلات عصبی، یا بهندرت تنگی مجرا باشد و قبل از هر اقدامی مثل گشاد کردن مجرا، بهتر است تشخیص با دقت بیشتری قطعی شود چون این کار در همه بیماران لازم نیست و همیشه هم درمان اصلی نیست. وجود «نخهای قرمز» در ادرار میتواند نشانه خون یا لخته/رشتههای خونی باشد و اگر همراه با سختی تخلیه ادامه دارد، حتماً باید دوباره بررسی شود؛ بهخصوص اندازهگیری ادرار باقیمانده بعد از تخلیه (PVR)، بررسی دقیق یورودینامیک/فلوسنجی با EMG در صورت نیاز، و در برخی موارد ارزیابی نورولوژی یا ارولوژی زنان/اختلالات عملکردی کف لگن. چون علائم طول کشیده و آزاردهنده است، توصیه میکنم حتماً توسط اورولوژیست با تجربه در اختلالات ادراری عملکردی یا در صورت امکان فوقتخصص مرتبط بهصورت حضوری و با مدارک کامل ویزیت شوید، و اگر اصلاً نتوانست ادرار کند، درد شدید زیر شکم داشت یا خون واضح در ادرار زیاد شد، سریع به اورژانس مراجعه کنید.
سلام و عرض ادب آقای دکتر
من متاهل 33ساله مذکر هستم چند سالی میشه ک موقع تخلیه ادرار احساس میکردم یک و یا دو قطره ادرار هنگام تخلیه ادرار داخل خود آلت تناسلی میمونه
ب دکتر مراجعه کردم بعد از یک دوره مصرف دارو و انجام آزمایشات ب این نتیجه رسیدن ک مشکل تنگی مجاری ادرای دارم و باید آندوسکوپی و و عمل بازگشائی مجاری ادرای بشم
الان بعد از عمل هم هنوز کامل مشکلم برطرف نشده و برای تخلیه کامل ادرار باید ب ماساژ رگهای زیر بیضه ها تا مقعد یا خود آلت رو بیارم
و گه گاهی هم یک قطره باز هم مونده
ممنون میشم اگر توصیه ای دارید بگید یا اگر نیاز ب ویزیت آنلاینی هست انجام بدید ک امکان مراجعه حضوری بخاطر مسافت ندارم
سلام؛ حسی که دارید (چکیدن ادرار پس از تخلیه) حتی بعد از عمل تنگی مجرا هم ممکن است باقی بماند و روش «تخلیه دستی» یا ماساژی که انجام میدهید، در واقع یک راهکار استاندارد و توصیهشده برای رفع این مشکل است. اگر فشار ادرارتان در حال حاضر خوب است و فقط با همین چند قطره انتهای ادرار چالش دارید، جای نگرانی نیست و همان روش تخلیه دستی را ادامه دهید؛ اما چون تنگی مجرا احتمال عود دارد، اگر متوجه شدید فشار ادرارتان دوباره کم شده یا زمان ادرار کردن طولانی میشود، حتماً باید برای بررسی مجدد و انجام تست نوار ادرار (یوروفلومتری) به پزشک مراجعه کنید. همچنین انجام تمرینات کگل برای تقویت عضلات کف لگن میتواند به تخلیه بهتر ادرار کمک کند.
متاسفانه در حال حاضر امکان ویزیت آنلاین وجود ندارد.
سلام
پدر من ۸۶ سال دارند و به مدت یک هفته است که دچار تهوع هستند .چندین بار به پزشک مراجعه کردیم و سرم تزریق کردن و چند قرص و آمپول دادن اما دچار یبوست شدن. البته مشکل یبوست را چند سال هست که دارند و برای این مشکل دارو مصرف می کنند کهدبهتر شده بودند اما این چند روزه دوباره مشکل یبوست پیدا کردن و با خوردن داروهای خانگی این مشکل برطرف شده اما حالا دچار عدم دفع ادرار شدن
آزمایش و سونو گرافی انجام دادن و گفتن که میزان سدیم پایین است و کلیه ها ضعیف هستن
آیا دلیل عدم دفع ادرار و تهوع پایین بودن سدیم است؟
سدیم ایشون ۱۳۰ است.
سدیم ۱۳۰ کمی پایین است و میتواند در سالمندان باعث تهوع، ضعف، بیحالی یا گیجی شود، اما عدم دفع ادرار در آقای ۸۶ ساله، مخصوصاً همراه با ضعف کلیه و تهوع، یک علامت هشدار است و لزوماً فقط با سدیم پایین توضیح داده نمیشود. ممکن است علت، کمآبی، بدتر شدن عملکرد کلیه، احتباس ادرار بهدلیل بزرگی پروستات، انسداد مسیر ادرار یا عوارض داروها باشد. اگر چند ساعت است ادرار نکردهاند، شکم پایین دردناک یا متورم است، بیحال یا خوابآلود شدهاند، یا تهوع ادامه دارد، همین امروز و ترجیحاً اورژانسی به بیمارستان مراجعه کنید تا از نظر احتباس ادرار، نیاز به سوند، بررسی کراتینین/اوره و اصلاح آب و املاح بررسی شوند. مصرف خودسرانه داروهای ضدتهوع، مسهل یا افزایش زیاد آب بدون نظر پزشک در این شرایط توصیه نمیشود.
سلام وقتبخیر
من ام اس دادم چند ماه هست دچار احتباس ادرار شدم و سی ای سی انجام میدم
برای بهبودی چه ورزشهایی انجام بدم
سلام وقت شما بخیر. در بیماران مبتلا به اماس، احتباس ادرار معمولاً بهعلت اختلال عصبی در عملکرد مثانه ایجاد میشود و انجام CIC که پزشک توصیه کرده روش استاندارد و مهمی برای تخلیه ایمن مثانه است. ورزشهایی مثل پیادهروی منظم، حرکات کششی ملایم، تمرینات تقویت عضلات کف لگن فقط در صورتی که توسط پزشک یا فیزیوتراپیست تأیید شود، و تمرینات آرامسازی و تنفس میتوانند به کنترل بهتر علائم کمک کنند، اما معمولاً بهتنهایی احتباس ادرار ناشی از اماس را برطرف نمیکنند. بهتر است حتماً تحت نظر متخصص مغز و اعصاب و اورولوژیست، بررسیهایی مثل نوار مثانه انجام شود تا نوع اختلال مثانه مشخص و درمان دارویی یا برنامه CIC تنظیم گردد. اگر تب، سوزش ادرار، ادرار بدبو، درد پهلو، خون در ادرار یا کاهش خروج ادرار دارید، برای بررسی عفونت یا مشکل کلیوی سریعتر مراجعه کنید.
سلام همسر من یک شبانه روز هست که ادرارش بند اومده ویکی دوهفته است که داروی دلوکسیتین وآلازین ۲/۵مصرف میکنه وتادیشب مشکلی نداشت البته داروی ترازوسین ۲هم برای پروستات مصرف می کنند میشه راهنمایی کنید مشکل از کدام هست ؟ ممنون
بند آمدن ادرار به مدت یک شبانهروز وضعیت اورژانسی است و همسرتان باید همین امروز به اورژانس یا متخصص اورولوژی مراجعه کند، چون ممکن است نیاز به گذاشتن سوند برای تخلیه مثانه داشته باشد و تأخیر میتواند به مثانه و کلیهها آسیب بزند. در آقایان، بزرگی پروستات یکی از علتهای شایع احتباس ادرار است و با اینکه ترازوسین برای کمک به ادرار تجویز میشود، ممکن است کافی نباشد. از طرفی بعضی داروها از جمله دولوکستین و برخی داروهای آرامبخش/ضدحساسیت یا داروهایی مثل «آلازین» بسته به ترکیبشان، میتوانند احتباس ادرار را بدتر کنند. اما در این شرایط نباید خودسرانه داروها را قطع یا کموزیاد کنید؛ اولویت، مراجعه فوری برای تخلیه ادرار و بررسی علت است.
سلام وقت بخیر
من بعد از زایمان طبیعی دچار احتباس ادرار شدم
و الان ۱۵ روزه که سوند دارم، مدام کلمپ انجام میدم ولی نمی تونم خودم ادرار کنم، برام نوار مثانه نوشتن، و البته گفتن که مثانه ام تنبل شده و وجود سوند این تنبلی رو تشدید میکنه
خیلی نگرانم و میترسم که دیگه هیچوقت نتونم خودم ادرار کنم،پیش متخصص اورولوژی هم رفتم
داروهاشم استفاده میکنم،فعلا تاثیری نداشته
باید چیکار کنم خیلی نگرانم
سلام، نگرانیتان قابل درک است، ولی در خیلی از موارد احتباس ادرار بعد از زایمان طبیعی موقتی است و با گذشت زمان بهتر میشود. اینکه هنوز با سوند ادرار میکنید لزوماً به این معنی نیست که دیگر هیچوقت نتوانید خودتان ادرار کنید؛ گاهی بهخاطر کشیدگی عضلات کف لگن، بیحسی، یا موقتاً ضعیف شدن عملکرد مثانه این اتفاق میافتد و بهبودش ممکن است چند هفته طول بکشد. انجام نوار مثانه برای بررسی قدرت تخلیه و تصمیمگیری درمانی کار درستی است، و معمولاً باید طبق نظر اورولوژیست یا متخصص زنان، زمانبندی مشخصی برای خارج کردن سوند و امتحان ادرار کردن انجام شود، نه اینکه فقط مداوم کلمپ کنید. مهم است مصرف مایعات، یبوست، و درد یا عفونت ادراری هم کنترل شود. اگر تب، سوزش شدید، درد پهلو، خون در ادرار، یا بدتر شدن حال عمومی دارید حتماً زودتر ویزیت شوید؛ در غیر این صورت پیگیری نزدیک با اورولوژیست و تستهای بعدی بهترین کار است.
سلام
من اقا و ۳۷ سال سن دارم
در طول شبانه روز ادرار زیاد دارم ولی هنگام دفع ادرار تاخیر وجود داره
ممنون میشم از راهنماییتون
سلام. تکرر ادرار در شبانهروز همراه با تأخیر در شروع ادرار میتواند به علتهای مختلفی مثل التهاب یا عفونت ادراری/پروستات، تنگی مجرا، اختلال عملکرد مثانه، مصرف زیاد مایعات یا کافئین، دیابت یا مشکلات هورمونی رخ دهد؛ در سن ۳۷ سالگی بزرگی خوشخیم پروستات کمتر شایع است، اما التهاب پروستات یا تنگی مجرا باید بررسی شود. توصیه میکنم برای ارزیابی دقیقتر به متخصص اورولوژی مراجعه کنید تا آزمایش ادرار و کشت ادرار، قند خون، بررسی کراتینین و در صورت نیاز سونوگرافی کلیه و مثانه با اندازهگیری باقیمانده ادرار پس از تخلیه و تست جریان ادرار انجام شود. تا زمان ویزیت، مصرف چای، قهوه، نوشابه و مایعات زیاد بهخصوص شبها را کمتر کنید و ادرار را نگه ندارید. اگر سوزش شدید، تب و لرز، درد پهلو یا زیر شکم، خون در ادرار، ناتوانی در دفع ادرار یا احتباس ادراری پیدا کردید، مراجعه فوری به اورژانس ضروری است.
با سلام .. مادر من ۸۰ سال دارن و وزنشون هم حدود ۴۰ کیلو و بسیار کم غذا بطوریکه صبح و شب فقط یک لیوان شیر با عسل میخورن و در طول روز مقداری انگور یا طالبی و گاهی سالاد سبزیجات .. ولی مدت ۲ سالی هست که غذای کامل نمیخورن بدلیل ترس از یبوست و گرفتگی معده و دل درد .. تمام آزمایشها رو هم انجام دادن و هیچ مشکل جدی نداشتن .. به تازگی از احتباس اداری شکایت دارن و قرص سیپرو فلوکساسین ۲۵ را حدود یک هفته مصرف کردن و نتیجه ای نگرفتن .. در مقابل خوردن و آشامیدن خیلی مقاومت میکنن و اصلا همکاري نمیکنن .. نیازی هست که به متخصص کليه و مجاری مراجعه کنیم ؟ مشکل فعلی مادرم احتباس ادراری هست با توجه به اینکه فقط شیر و عسل میخورن و تنها قرصی که میخورن شبها کلونازپام ۲ هست .. ممنون میشم راهنمایی کنین ..
سلام؛ در خانم ۸۰ساله با وزن و مصرف مایعات بسیار کم، باید مشخص شود واقعاً مثانه پر است و ادرار خارج نمیشود یا بهعلت کمآبی ادرار کمی تولید میشود؛ هر دو حالت میتوانند خطرناک باشند و مصرف خودسرانه سیپروفلوکساسین بدون آزمایش ادرار مناسب نیست. اگر بیش از ۶ تا ۸ ساعت ادرار نکردهاند یا درد و ورم زیر شکم، گیجی، ضعف شدید، استفراغ، تب یا بیحالی دارند، همین امروز به اورژانس مراجعه کنید تا حجم مثانه بررسی و در صورت نیاز سوند گذاشته شود و آزمایش ادرار، عملکرد کلیه و املاح خون انجام گیرد؛ در غیر این صورت نیز ویزیت سریع متخصص اورولوژی لازم است و بهدلیل سوءتغذیه طولانی، ارزیابی متخصص داخلی یا سالمندان و تغذیه هم ضروری است. کلونازپام را خودسرانه قطع نکنید، ولی مصرف دوز ۲ میلیگرم در این سن باید توسط پزشک بازبینی شود.